Umesto da napušteni i srušeni objekti završavaju kao neiskorišćen otpad, istraživači iz Italije pokušavaju da upravo njihove ostatke pretvore u osnovu za novu generaciju građevinskih materijala. Timovi sa Univerziteta u Kaljariju i Politehničkog univerziteta u Milanu razvili su održivu alternativu klasičnim konstrukcionim pločama, koristeći reciklirani građevinski šut kao zamenu za prirodne agregate.
Ploče reciklirane u okviru SARCOS projekta (Foto: Politehnički univerzitet u Milanu)
Naziv projekta Steel And Recycled Concrete Slab (SARCOS) odnosi se na kompozitne podne ploče koje kombinuju reciklirani beton i profilisane čelične limove visoke čvrstoće. Cilj istraživača bio je da pokažu da građevinski otpad dobijen rušenjem objekata može da se koristi za proizvodnju elemenata koji po performansama ne zaostaju za standardnim rešenjima.
Tokom ispitivanja u punoj veličini analizirane su ploče sa različitim udelom recikliranog betona – od 30% do čak 100%. Rezultati su pokazali da povećanje količine recikliranog materijala nije dovelo do smanjenja konstrukcionih performansi. U pojedinim slučajevima zabeležena su čak i poboljšanja.
Oglas
Profesor Flavio Stochino sa Odeljenja za građevinarstvo, ekološko i arhitektonsko inženjerstvo Univerziteta u Kaljariju objasnio je da beton proizveden od recikliranog materijala često ima reputaciju slabijeg u odnosu na konvencionalni beton, što zavisi i od načina proizvodnje.
Međutim, prema rezultatima SARCOS projekta, testiranja kompozitnih ploča pokazala su da performanse ostaju iste, a ponekad mogu biti i bolje.
Jedan od ključnih motiva za razvoj ovog sistema jeste sve izraženiji globalni problem eksploatacije peska. Građevinska industrija za proizvodnju betona ne koristi pustinjski pesak, jer su njegova zrna previše glatka i ne obezbeđuju adekvatno vezivanje. Umesto toga, najviše se eksploatišu rečni i aluvijalni nanosi sa oštrijim granulama pogodnim za beton.
Takva praksa dovela je do intenzivnog vađenja peska iz rečnih korita, što izaziva destabilizaciju obala i narušavanje vodenih ekosistema. Zbog toga istraživači smatraju da zamena prirodnih agregata recikliranim građevinskim materijalom može značajno da smanji negativan uticaj industrije na životnu sredinu.
Marco Simoncelli, istraživač na Odeljenju za arhitekturu, izgrađeno okruženje i građevinsko inženjerstvo (DABC) i koordinator za Politehnički univerzitet u Milanu u okviru projekta, naveo je da malo ljudi zna da pesak za gradnju ne dolazi iz pustinja, već iz rečnih i aluvijalnih kamenoloma.
Prema njegovim rečima, korišćenje recikliranog šuta moglo bi da smanji potrebu za dodatnim iskopavanjima i doprinese očuvanju prirodnih staništa.
SARCOS projekat zasniva se na principima cirkularne ekonomije, gde se građevinski otpad vraća u proizvodni ciklus i postaje resurs za nove objekte. Iako se reciklirani beton već koristi u različitim delovima sveta, istraživači ističu da je novina upravo način kombinovanja ovog materijala sa čeličnim profilisanim limovima radi formiranja čvrstih kompozitnih ploča.
Poseban akcenat stavljen je i na mogućnost potpune reciklaže nakon završetka životnog veka proizvoda. Čelični elementi mogu ponovo da se istope i upotrebe, dok se reciklirani beton vraća u novi proizvodni proces, čime se zatvara održivi ciklus korišćenja materijala.
Simoncelli je naveo da bi ovakvo rešenje omogućilo zamenu peska u građevinarstvu šutom nastalim rušenjem ekološki problematičnih objekata. Dodatna prednost ogleda se i u smanjenju emisije ugljen-dioksida, jer se korišćenjem lokalnog građevinskog otpada umanjuje potreba za transportom velikih količina peska i šljunka na velike udaljenosti.
Rezultati istraživanja objavljeni su u stručnom časopisu Materials and Structures, a autori smatraju da bi ovakav pristup mogao da predstavlja održiv pravac za budući razvoj građevinske industrije, uz manju zavisnost od prirodnih resursa i očuvanje potrebne konstrukcione pouzdanosti.
