Istraživači sa Univerziteta u Batu razvili su inovativan način za preradu teško reciklabilnog građevinskog otpada u ekološki prihvatljiv izolacioni materijal, koristeći običnu gljivu. Rezultati istraživanja objavljeni su u časopisu Scientific Reports, a nova tehnologija mogla bi da doprinese smanjenju količine otpada i emisija ugljenika u građevinskom sektoru.
Ilustracija (Foto: AI generated)
Građevinska industrija važi za jednog od najvećih proizvođača otpada i emisija štetnih gasova na globalnom nivou. Poseban problem predstavlja drvni otpad, koji čini gotovo trećinu ukupnog otpada nastalog tokom gradnje i rušenja objekata, kao i skoro deset procenata otpada koji završava na deponijama.
Veliki deo tog materijala tretiran je smolama radi povećanja čvrstoće i zaštite od truljenja, zbog čega je reciklaža otežana, dok razgradnja može dovesti do oslobađanja toksičnih supstanci i gasova sa efektom staklene bašte.
Tim naučnika pokušava da taj problem reši uz pomoć prirodnih procesa. U istraživanju je korišćena gljiva koja se hrani otpadnim drvetom i tokom rasta razvija mrežu vlaknastih struktura nalik korenu.
Ta mreža, poznata kao micelijum, razgrađuje organski materijal, apsorbuje hranljive materije i istovremeno povezuje čestice otpada u čvrstu kompozitnu masu sa termoizolacionim i protivpožarnim svojstvima.
Joni Wildman, vodeći autor studije i istraživač na Odseku za arhitekturu i građevinarstvo, ukazala je da jedan od najvećih izazova u građevinskoj industriji predstavlja pitanje šta se dešava sa materijalima nakon završetka njihovog životnog ciklusa.
Objasnila je da materijali zasnovani na micelijumu privlače sve veću pažnju kao održiva alternativa, ali da je ovo prvi put pokazano kako gljive istovremeno mogu da pretvore problematičan otpad u koristan proizvod i da stvore novi izolacioni materijal.
U istraživanju je korišćen OSB - široko zastupljen građevinski proizvod napravljen od presovanih drvenih vlakana povezanih sintetičkim smolama. Ovaj materijal često se koristi za unutrašnje zidove, podove i krovne konstrukcije, dok otpad od OSB ploča uglavnom završava na deponijama ili bude spaljen što predstavlja potencijalni rizik za životnu sredinu i zdravlje ljudi.
Naučnici su usitnili i natopili otpadne OSB ploče, a zatim dodali gljivu Trametes versicolor koja prirodno raste u šumama širom Velike Britanije i poznata je po sposobnosti razgradnje drveta. Uprkos prisustvu sintetičkih dodataka, istraživački tim je utvrdio da se gljiva uspešno razvijala i formirala stabilan i ujednačen biomaterijal.
Testiranja su pokazala da termoizolacione karakteristike novog materijala mogu da pariraju konvencionalnim izolacionim proizvodima. Istovremeno, emisije ugljenika tokom proizvodnje bile su preko deset puta niže u poređenju sa tradicionalnim izolacionim materijalima poput ekspandiranog polistirena, ekstrudiranog polistirena i mineralne vune.
Prema rečima dr Andrew Shea, koji je rukovodio projektom na Odseku za arhitekturu i građevinarstvo, ovo istraživanje predstavlja važan korak ka primeni biologije u razvoju novih građevinskih materijala i promeni načina njihove proizvodnje i upotrebe.
Istraživači smatraju da bi primena ovakvih biomaterijala mogla da bude mnogo šira od same građevinske industrije. Joni Wildman ocenjuje je da bi se daljim razvojem koncepta materijali zasnovani na gljivama mogli koristiti za ambalažu, zvučnu izolaciju ili tekstilnu industriju, kao zamena za proizvode sa visokim ugljeničnim otiskom.
Iako novi biozasnovani materijal proizvodi znatno manje emisija od klasične izolacije, istraživački tim je naveo da najveći deo emisija trenutno nastaje tokom procesa sušenja. Zbog toga će naredna faza istraživanja biti usmerena na smanjenje potrošnje energije i prilagođavanje procesa industrijskoj proizvodnji.
Dalja ispitivanja obuhvatiće i proveru dugotrajnosti materijala, njegovog ponašanja u različitim uslovima vlage, kao i mogućnosti upotrebe drugih problematičnih vrsta otpada, uključujući plastiku i toksične materijale, za proizvodnju održivih građevinskih proizvoda zasnovanih na gljivama.
