Na Svetskoj izložbi Expo 2025 Osaka-Kansai u Japanu, predstavljena je neobična vizija buduće poljoprivrede - samoodrživa kupola nazvana "Izvor života" (Inochi no Izumi), osmišljena da funkcioniše kao zatvoreni sistem za uzgoj hrane. Ova impozantna konstrukcija, visoka 6,4m i prečnika 7m, simbolizuje planetu Zemlju i postavljena je na osnovu koja sadrži četiri različita vodena okruženja, ključna za funkcionisanje celokupnog sistema.
Samoodrživa kupola nazvana "Izvor života" (Foto: Osaka Healthcare Pavilion)
Spoljašnjost kupole izrađena je od prozirnih ETFE panela koji omogućavaju maksimalan ulazak sunčeve svetlosti, dok čelična struktura VikingDome T-STAR sa 245 šipki i 86 spojeva pruža stabilnost i lakoću montaže. Uprkos svojim dimenzijama, kompletan materijal kupole mogao je da se preveze na lokaciju u samo tri palete, a ukupna težina iznosi više od dve tone.
Ono što ovu kupolu čini revolucionarnom jeste njen unutrašnji sistem, zasnovan na spoju akvaponike i hidroponije. Umesto tradicionalnog horizontalnog rasporeda spratova, prostor je organizovan kao vertikalni ekološki presek sa četiri sloja biljaka koje rastu iznad četiri rezervoara sa različitim stepenima saliniteta - od morske vode, preko bočate, do slatke.
Oglas
Svaki rezervoar naseljen je odgovarajućim vrstama riba i drugih vodenih organizama koji svojim otpadnim materijama obezbeđuju nutrijente za rast biljaka. Mikroorganizmi razlažu amonijak iz ribljeg otpada u nitrate, koji se zatim koriste za ishranu biljaka.
Biljke se nalaze iznad rezervoara sa odgovarajućim salinitetom vode (Foto: Osaka Healthcare Pavilion)
Biljke su raspoređene u slojevima iznad svakog vodenog rezervoara, u skladu sa vrstom vode ispod njih. Halofitne biljke poput morskih grožđica i morske špargle rastu iznad morske vode, dok biljke koje delimično podnose slanu vodu, poput paradajza, uspevaju iznad bočata vode.
Slatkovodni sistemi podržavaju rast začinskog bilja i salata, koje se posebno dobro razvijaju u kontrolisanim hidroponskim uslovima. Na samom vrhu kupole nalaze se redovi jestivog cveća, među kojima su nasturcijum, bugenvilija i neven.
Svaki sloj biljaka se navodnjava vodom iz odgovarajućeg rezervoara, koja se nakon filtracije kroz biljni sloj vraća nazad u akvatične zone, čineći ovaj sistem gotovo bez otpada i u potpunosti zatvorenim.
Ovaj ekološki balansirani sistem razvijen je kroz saradnju Centra za istraživanje biljnih fabrika Univerziteta Metropole Osaka i Tokijskog univerziteta za pomorske nauke i tehnologiju.
Spoljašnjost kupole izrađena je od prozirnih ETFE panela (Foto: Osaka Healthcare Pavilion)
Projekat ističe mogućnost uzgoja hrane u kompaktnim, samoodrživim sistemima unutar urbanih sredina, pokazujući kako raznolikost biljnih i životinjskih vrsta doprinosi otpornosti celokupnog sistema.
Iako je kupola izložena kao izložbeni eksponat stručnjaci smatraju da bi ovakav modularni sistem mogao da zaživi u stvarnim uslovima - na krovovima zgrada, u gusto naseljenim gradovima, pa čak i u regijama sa ograničenim pristupom vodi i zemljištu.
Osim što pruža rešenje za lokalnu proizvodnju hrane bez upotrebe zemljišta, ova inovacija otkriva da održiva poljoprivreda ne zahteva nužno najsavremeniju tehnologiju, već dublje razumevanje prirodnih ciklusa. U vreme kada se traže načini da se uzgaja hrana sa smanjenim emisijama i većom ekološkom efikasnošću, "Izvor života" nudi uvid u to kako prirodni principi mogu postati temelj urbane ishrane budućnosti.
