Projekat REMEDY našao se u programu Innovation Radar Evropske komisije zahvaljujući trima inovativnim rešenjima koja bi mogla da doprinesu razvoju nove generacije održivih građevinskih tehnologija. Reč je o sistemima zasnovanim na živim materijalima i mikroorganizmima, namenjenim stvaranju objekata koji aktivno reaguju na uslove iz okruženja i doprinose njegovom poboljšanju.
Ilustracija (Foto: AI generated)
Pun naziv projekta je REMEDY – Archibiome tattoo for resistant, responsive, and resilient cities, a njegova osnovna ideja jeste razvoj svojevrsne "arhibiomske tetovaže" za otporne, prilagodljive i izdržljive gradove. Ovaj koncept podrazumeva nanošenje funkcionalnih mikrobnih slojeva na nove i postojeće građevinske površine.
Innovation Radar je inicijativa Evropske komisije koja identifikuje i promoviše inovacije sa velikim potencijalom nastale u okviru istraživačkih i razvojnih projekata finansiranih sredstvima Evropske unije.
Oglas
Program izdvaja perspektivne rezultate evropskih istraživanja, povezuje inovatore sa zainteresovanim stranama i pomaže da se naučna otkrića brže pretvore u tržišno primenljiva rešenja sa pozitivnim uticajem na društvo.
Od pasivnih konstrukcija do živih sistema
Projekat REMEDY vodi Univerzitet Primorska, dok je njegov koordinator Dr Anna Sandak.
Istraživački tim razvija drugačiji pristup projektovanju objekata, zasnovan na konceptu probiotske arhitekture. Zgrade bi u tom modelu bile unapređene namenski projektovanim živim materijalima koji ostvaruju pozitivnu interakciju sa neposrednim okruženjem.
U središtu istraživanja nalazi se razvoj nove generacije živih mikrobnih mastila visoke rezolucije. Njihovim nanošenjem bilo bi moguće prilagoditi izgled, ali i funkcionalne karakteristike površina na novoizgrađenim i postojećim objektima.
Za razliku od uobičajenih građevinskih materijala, koji uglavnom imaju pasivnu ulogu, sistemi razvijeni u okviru projekta REMEDY trebalo bi da obavljaju aktivne i prilagodljive funkcije.
Među njima su poboljšanje ekoloških performansi objekata, uspostavljanje ravnoteže mikroorganizama, vezivanje ugljenika, proizvodnja kiseonika i bioremedijacija, odnosno korišćenje živih organizama za uklanjanje ili razgradnju zagađujućih materija.
Takva rešenja mogla bi da promene način na koji se posmatraju fasade i druge građevinske površine. Umesto da budu samo zaštitni ili dekorativni omotači, one bi postale bioaktivni slojevi sposobni da učestvuju u poboljšanju kvaliteta životne sredine.
Pristup projektovanju objekata zasnovan na konceptu probiotske arhitekture (Foto: REMEDY)
Tri inovacije prepoznate kroz Innovation Radar
Prvo izdvojeno rešenje obuhvata projektovane sisteme živih materijala namenjene stvaranju bioaktivnih i prilagodljivih građevinskih površina. Njihova namena je da površinama objekata omoguće dinamičan odgovor na promene u okruženju.
Druga inovacija odnosi se na namenski razvijene mikrobne sisteme za prečišćavanje vazduha, izdvajanje ugljen-dioksida i antimikrobnu zaštitu objekata. Time bi mikroorganizmi dobili aktivnu ulogu u unapređenju kvaliteta unutrašnjih i spoljašnjih prostora.
Kao treće rešenje izdvojena je platforma za štampanje bio-premaza, pomoću koje se funkcionalni mikrobni slojevi mogu nanositi direktno na građevinske površine. Ovakav postupak trebalo bi da omogući preciznu primenu živih materijala i njihovo prilagođavanje različitim objektima i zahtevima projekta.
Saradnja univerziteta i kompanija
Konzorcijum projekta REMEDY okuplja akademske i industrijske partnere iz više oblasti. Koordinator je Univerzitet Primorska, a u istraživanju učestvuju i Univerzitet u Ljubljani i Tehnički univerzitet u Gracu. Industrijski partneri su kompanije Tiger Coatings, Qres Technologies i Xylotrade B.V.
Povezivanjem različitih stručnih znanja projekat nastoji da iznova definiše odnos između mikroorganizama i izgrađenog okruženja. Jedan od njegovih ciljeva je promena tradicionalnog shvatanja prema kojem su mikrobi prvenstveno štetni. Umesto toga, REMEDY ih posmatra kao aktivne partnere u stvaranju zdravijih, održivijih i prilagodljivijih prostora.
Dr Anna Sandak ocenila je da REMEDY predstavlja naredni korak ka regenerativnoj arhitekturi, u kojoj objekti više nisu pasivne konstrukcije, već živi sistemi sposobni da komuniciraju sa okruženjem i unapređuju ga.
Uvrštavanje ovih rešenja u Innovation Radar potvrđuje naučne ambicije i inovacioni potencijal projekta. Istovremeno, ono pruža podršku njegovoj viziji pokretanja "mikrobne revolucije" u arhitekturi i jačanja evropske uloge u razvoju održivih tehnologija zasnovanih na biološkim materijalima.
